ප්රශ්න විවරණය 01
1. මිනිස් සිරුරේ ස්කන්ධය අනුව වැඩිම ප්රතිශතයකින් අඩංගු මූලද්රව්යය වන්නේ,
නිවැරදි පිළිතුර: (3) ඔක්සිජන්
මිනිස් සිරුර ප්රධාන වශයෙන්ම ජලය (ජීවීන්ගේ ශරීර බරෙන් 2/3 ක් පමණ ) වලින් සමන්විත වන අතර, ජල අණුවක ස්කන්ධයෙන් වැඩි ප්රමාණයක් ඔක්සිජන් වලට හිමිවේ. මේ නිසා සිරුරේ මුළු ස්කන්ධයෙන් වැඩිම ප්රතිශතයක් දරන්නේ ඔක්සිජන් මූලද්රව්යයයි.
ප්රධාන මූලද්රව්යවල දායකත්වය (ස්කන්ධය අනුව):- ඔක්සිජන් (65%): සිරුරේ ජලය සහ කාබනික සංයෝගවල ප්රධාන සංරචකයකි.
- කාබන් (18%): සියලුම කාබනික සංයෝගවල (කාබෝහයිඩ්රේට, ප්රෝටීන්, ලිපිඩ) මූලික සැකිල්ල සාදයි.
- හයිඩ්රජන් (10%): ජලය සහ සියලුම ජෛව අණුවල අඩංගු වේ.
- නයිට්රජන් (3%): ප්රෝටීන් සහ නියුක්ලික් අම්ල (DNA/RNA) සෑදීමට අත්යවශ්ය වේ.
- වෙනත් (4%)
ප්රශ්න විවරණය 02
2. ශාකයක නව සෛල ඇති කරමින් ශාකයේ වර්ධනයට සෘජුවම දායක වන පටක වර්ගය කුමක්ද?
නිවැරදි පිළිතුර: (2) විභාජක පටකය (Meristematic Tissue)
විභාජනය වීමේ හැකියාව පදනම් කරගෙන ශාක පටක විභාජක පටක සහ ස්ථිර පටක ලෙස වර්ග කෙරේ. මෙම ප්රශ්නයට අදාළ සම්පූර්ණ විග්රහය පහත දැක්වේ:
1. විභාජක පටකය යනු කුමක්ද?සක්රිය ලෙස අනූනන විභාජනයට ලක් වන, නව සෛල ඇති කිරීමට හැකියාව ඇති සෛලවලින් සෑදෙන ශාකපටක විභාජක පටක ලෙස හැඳින්වේ.
විභාජක පටක වර්ග සහ ඒවායේ කාර්යයන්:- අග්රස්ථ විභාජක: ශාක කඳේ සහ මුලේ අග්රවල මෙන්ම කක්ෂීය අංකුරවල පවතින අතර, මෙහි ක්රියාකාරිත්වය නිසා ශාකය උසින් වැඩි වේ.
- අන්තරස්ථ විභාජක: කඳේ පර්ව පාදවල පිහිටන අතර, මෙම පටකවල ක්රියාකාරිත්වය නිසා පර්වවල දිග වැඩි වේ. තෘණ කුලයේ ශාක වල අන්තරස්ථ විභාජක බහුලව දක්නට ලැබේ.
- පාර්ශ්වික විභාජක: ශාක කඳේ සහ මුලේ පාර්ශ්විකව පිහිටා ඇත. ශාකයේ දික් අක්ෂයට සමාන්තරව පිහිටයි. මෙහි ක්රියාකාරිත්වය නිසා කඳේ මහත වැඩි වේ.
- සෘජු දායකත්වය: මෙම පටකය මගින් නිපදවන නව සෛල නිසා ශාකය උසින් සහ මහතින් වැඩි වේ.
- මෘදුස්තර පටක: ශාක දේහයේ මෘදු කොටස් නිර්මාණය කරන පටක මෘදුස්තර පටක ලෙස හඳුන්වයි. ශාකයක බහුලම දක්නට ලැබෙන්නේ මෙම පටකයයි. ප්රභාසංස්ලේෂණය, ආහාර සංචිත කිරීම, ජලය සංචිත කිරීම සහ සන්ධාරණය සැපයීමට උදව් වේ.
- ස්ථිර පටක: විභාජනය විය නොහැකි, නිශ්චිත කෘත්යයක් ඉටු කිරීමට විශේෂණය වූ පටක ස්ථිර පටක ලෙස හඳුන්වයි.
- දෘඩස්තර පටකය: අජීවී සෛලවලින් සමන්විත වන අතර ශාක දේහයට සන්ධාරණය සැපයීමට උදව් වේ.
ප්රශ්න විවරණය 03
3. මිනිසාගේ අක්මාව හා පේශි තුළ සංචිත කරගන්නා පොලිසැකරයිඩය වන්නේ,
නිවැරදි පිළිතුර: (3) ග්ලයිකොජන්
ග්ලයිකොජන් යනු සතුන්ගේ දේහය තුළ කාබොහයිඩ්රේට සංචිත කර තබන පොලිසැකරයිඩයයි.
පොලිසැකරයිඩ සහ ඒවායේ කාර්යයන්:- ග්ලයිකොජන්: සතුන්ගේ අක්මාව සහ පේශි වල කාබොහයිඩ්රේට ග්ලයිකොජන් ලෙස සංචිත වේ.
- පිෂ්ටය: ශාකවල ගබඩා කෙරෙන කාබෝහයිඩ්රේට වර්ගය (උදා: අල, ධාන්ය වර්ග).
- සෙලියුලෝස්: ශාක සෛල බිත්ති සෑදීමට දායක වන ව්යුහමය සංයෝගයකි. මෙය මිනිසාට ජීරණය කළ නොහැක. මලබද්ධය වළක්වා ගැනීමට උදව් වේ.
- ග්ලුටන්: තිරිඟුවල අඩංගු ප්රෝටීන් වර්ගයකි.
ප්රශ්න විවරණය 04
4. පිෂ්ටය හඳුනාගැනීම සඳහා භාවිත කරන්නේ මින් කුමක්ද?
නිවැරදි පිළිතුර: (2) අයඩීන් ද්රාවණය
පිෂ්ටය යනු ශාක පටක වල ආහාර ගබඩා කරනු ලබන පොලිසැකරයිඩයයි. පරීක්ෂණාගාරයේදී පිෂ්ටය ඇති බව තහවුරු කර ගැනීමට අයඩීන් ද්රාවණය භාවිත කරයි.
පරීක්ෂණ නිරීක්ෂණ:- පිෂ්ටය හඳුනා ගැනීමේ පරීක්ෂණය: පරීක්ෂණයට ගන්නා ආහාර සාම්පලයෙන් ස්වල්පයක් ගෙන පරීක්ෂණ නළයකට දමන්න.එයට ජලය ස්වල්පයක් එකතු කර ආහාරය හොඳින් පොඩි කරමින් මිශ්ර කරන්න.එම මිශ්රණයට අයඩින් ද්රාවණයෙන් බින්දු කිහිපයක් එකතු කරන්න. දම් පාටට හුරු නිල් පාටක් ලැබේ.
- අනෙකුත් ප්රතිකාරක:
- බෙනඩික්ට්: ග්ලූකෝස් වැනි ඔක්සිකාරක සීනි සඳහා.
- බයියුරෙට්: ප්රෝටීන් හඳුනාගැනීම සඳහා.
- සුඩාන් III: ලිපිඩ (මේදය) හඳුනාගැනීම සඳහා.
ප්රශ්න විවරණය 05
5. සෛල බිත්තිවල කොන්වල පමණක් සෙලියුලෝස් හා පෙක්ටින් තැන්පත් වී ඝන වී ඇති ජීවී පටකය කුමක්ද?
නිවැරදි පිළිතුර: (3) ස්ථූලකෝණස්තර පටකය (Collenchyma Tissue)
ස්ථූලකෝණස්තර පටකය යනු සජීවී සරල ස්ථිර පටකයකි. එහි ව්යුහය පිළිබඳ පහත දැක්වේ:
- සජීවී බව: මේවා සජීවී සෛල වේ. සෛල තුළ සෛල ප්ලාස්මය, න්යෂ්ටිය සහ මධ්ය රික්තකයක් පවතියි.
- සෛලවල හැඩය: සාමාන්යයෙන් දිගැටි සෛල වන අතර, හරස්කඩකදී බහුඅස්රාකාර හැඩයක් ගනියි.
- විෂමාකාරව ඝන වීම: සෛල බිත්තිවල ශීර්ෂ (කොන්) සෙලියුලෝස්වලින් ඝන වී පවතියි. මේ නිසා සෛල බිත්ති අක්රමවත් ලෙස හෝ විෂමාකාරව ඝන වී ඇත.
- අන්තර් සෛලීය අවකාශ: සෛල අතර අන්තර් සෛලීය අවකාශ තිබීමට හෝ නොතිබීමට ඉඩ ඇත.
- මෘදුස්තර පටකය: සෛල බිත්ති ඒකාකාරී ලෙස තුනී වන අතර, කොන් වල මෙලෙස ඝන වීමක් සිදු නොවේ.
- දෘඩස්තර පටකය: සෛල බිත්ති මත ලිග්නින් තැන්පත් වීමෙන් ඒකාකාරී ලෙස ඝන වී ඇත (අජීවී සෛල වේ).
- ශෛලම පටකය: මෙය සංකීර්ණ පටකයක් වන අතර මෙහි වාහිනී බිත්ති ද ලිග්නින් නිසා දැඩි ලෙස ඝන වී පවතී. මෙම පටකය එකිනෙකට වෙනස් සෛල වර්ග හතරකින් සමන්විත වේ:
- ශෛලම වාහිනී සෛල / වාහිනී ඒකක සෛල: මේවා අගින් අගට එකතු වී, හරස් බිත්ති දිය වී යාමෙන් අඛණ්ඩ නාලාකාර ව්යුහයක් (ශෛලම වාහිනී) සාදයි. මෙය ශාකය තුළ සිරස් අතට ජලය පරිවහනය කිරීමට දායක වේ.
- වාහකාභ සෛල: මේවා දිගැටි, තර්කූරූපී සෛල වන අතර ජල පරිවහනයට දායක වේ.
- ශෛලමීය තන්තු: මේවා වාහකාභවලට වඩා කෙටි සහ පටු සෛල වේ.
- ශෛලමීය මෘදුස්තර: මේවා තුනී සෛල බිත්ති සහිත සජීවී සෛල වන අතර ආහාර සංචිත කිරීම සඳහා වැදගත් වේ.
ශෛලම වාහිනී, වාහකාභ සහ ශෛලමීය තන්තු යන සෛලවල බිත්තිවල ලිග්නින් තැන්පත් වී තිබීම නිසා ඒවා අජීවී තත්ත්වයට පත්ව ඇත. මෙමගින් ශාකයට සන්ධාරණය සපයයි.